Resensie van Vetkat Regopstaan Boesman Kruiper se Mooi Loop – The Sacred Art of Vetkat Regopstaan Boesman Kruiper, geredigeer en in Engels vertaal deur Mary Lange (Pretoria: Unisa Press, 2014; www.unisa.ac.za/Default.asp?Cmd=ViewContent&ContentID=96602).

mooi-loop (1)

Wanneer mense sê hulle verlang terug na die dae van eenvoud van geloof, romantiseer hulle dikwels daarmee die tye voordat insig in die probleem-aard van ‘n Godsverhouding goed tuisgekom het. Maar daar is ook ‘n dieper eenvoud. Wanneer die vrae gevra en die antwoorde algar te lig (of te swaarwigtig) bevind is, en tog: die Godsbewussyn wil nie wyk, wil net nie wyk nie, dan kom die dieper eenvoud. Dit is die tweede naïwiteit van geloof, waaroor Paul Ricouer (1967:350-352; kyk bv. ook Schneiders 1985:19) geskryf het, en wat Walter Brueggemann (2002:7) ‘n post-kritiese geloofsverstaan genoem het. Naamlik:

  • jy kén die probleme alkant rondom die groot eenlettergreepwoorde: God, Skrif, kerk, sin, dood, ly;
  • jy besef die gesukkel gaan nie verdwyn nie, want al die argumente kom maar tot stomte;
  • nogtans laat jy God nie staan nie. Eintlik, meer gelowig gesê: nogtans laat God jou nie staan nie. Jy glo. Weer gelowig gesê: iets in jou glo.

Iets.

Rede en geloof bied dan geen teenpole meer tot mekaar nie (De Villiers 2006:99-121). Geloof is nie weg nie, maar ‘n weg: ‘n pad van soekers (kyk Deist 1984). “Soekers wat nooit vind”, à la sanger Koos du Plessis (1981), almiskie; maar dan is dit nie omdat geloof aan die vind vashou nie. Geloof verbind sigself nie in die eerste plek aan wat bevind sal word nie. Die resultaat is nie die heilige doel nie (Lombaard 2014).  Geloof is die soeke – na verstaan, na beleef; van God, van die Bybel, van sin, van menswees. En omdat geen van ons sinsoeke aan die Godsvrae kan verbygaan nie, bly ons altyd maar weer verbonde aan Waar die soeke heen gerig word.

Sulke vervlegte denke klink goed-wetenskaplik. Dit kom voort uit akademiese en eksistensiële navra, nalees, nadink; dit word gevorm na-naïef, na-modern, selfs na-sekularisties (Lombaard 2014/2015).

Maar dit kan ewe diep en meer primêr gevra word: voor-modern. Soos wat Vetkat Kruiper dit vra:

Nou ja glo
as jy wil

In ‘n 70-bladsy glanspapieruitgawe verskyn naamlik vroeër vanjaar ‘n versameling van Kruiper se segginge, tekeninge en gewaarwordinge.  Kalahari-wysheid. Diep gedink. Of eintlik: diep aangevoel. Droog geformuleer. Geen soetsappighede wat soos literêre “purple prose” of soos populêre Oprahismes emosioneel drup-drup-drup nie. Droog gesê. Maar hoog gesê: jou gedagtes vat vlug…

‘n Mens kan dalk verlei word om geromantiseerd oor Kruiper se kunssinnighede te skryf – aartslojaal en Afrosentries, soos met die “noble savage”-gedagte van vorige eeue. Maar dit sou onvanpas wees. Lees jy Kruiper woorde, kom jy agter, hier is werklike eenvoud-met-diepgang. Eerder as wetenskaplike filosofie, is hierdie geleefde lewenswysheid, asof ‘n mens dit sou kon vind in die Ou Testament of in daaglikse spreekwoorde in ons tyd: dit maak jou gedagtes leeg en skiet jou gemoed vol:

My ma is
dood – my
pa is dood
nou wat
moet ek doen.

 Of:

Die Here wil sy asem
van Suid Afrika onttrek
maar ek bid nog elke
dag: “God gee asb vir
elke boesman kos en water

Gedruk as handgeskrewe teks (met Engelse vertalings by), as teks in tekenwerke, as herinneringsfrases van mense wat Kruiper geken het, en in teks deur sy vrou, vind ‘n mens ‘n mens hier. Maar een wat meer mens is as ek.

Vir stil lees, en vir verstil wees, kan ‘n mens Vetkat lees.

Sy woorde loop mooi met jou. Soos Elop (= Jesus) vanaf die Wydingsvoorwoord saam met ‘n mens loop.

Bibliografie

Brueggemann, W 2002. Spirituality of the Psalms. Minneapolis: Fortress Press.

Deist, F 1984. Nagdissipels: oor kwelvrae van die geloof. Kaapstad: Tafelberg.

De Villiers, PGR 2006. Spirituality, theology and the critical mind, in: De Villiers, PGR, Kourie, CET & Lombaard, C (eds) The Spirit that moves. Orientation and issues in spirituality (Acta Theologica Supplementum 8). Bloemfontein: University of the Free State Press, 99-121.

Du Plessis, K 1981. Kinders van die wind en ander lirieke. Kaapstad: Tafelberg.

Kruiper, VRB 2014. Mooi Loop – The Sacred Art of Vetkat Regopstaan Boesman Kruiper. Pretoria: Unisa Press.

Lombaard, C 2014/2015. “And never the twain shall meet”? Post-secularism as newly unfolding religio-cultural phase and wisdom as ancient Israelite phenomenon. Spiritualities and implications compared and contrasted. Paper presented at The 4th Global Conference: Spirituality in the 21st Century; Prague, Czech Republic, 18-20 March 2014. Publication forthcoming: Journal of Theology for Southern Africa 2014/2015.

Lombaard, C 2014. Discernment: context, orientation, definition. Paper presented at the Experts meeting on the Spirit and discernment in Hebrew and Christian Scriptures; Carmelite Institute Mdina, Malta, 24-27 May 2012. Publication forthcoming: Ekklesiastikos Pharos (special edition for Benjamin Hendrickx), 2014.

Ricoeur, P 1967. The symbolism of evil. Boston: Beacon Press.

Schneiders, SM 1985. Scripture and spirituality, in: McGinn, B, Meyendorff, J & Leclerq, J (eds) Christian spirituality: origins to the twelfth century. London: SCM Press, 1-20.

Share this / Deel hierdie: