Kaukasië is nie ‘n landstreek wat ‘n groot rol speel in Suid-Afrika se bewussyn nie. Plekke soos Armenië en Azerbaijan klink te ver en koud vir ‘n vakansiebesoek; dikwels vermoed mense vaagweg dat dié plekke dalk iewers agter die ystergordyn sou kon gewees het; iewers Oos-Europees; half Asië, al. Telkens tereg. Wat, bo en behalwe hulle eiesoortige landskappe, kos- en wynkultuur, antieke tale en argitektoniese identiteit, ook vir godsdiensredes interessant is. Ortodoks is dié streek waar dit Christelik is; Islam het ook breë invloed. Kerkmense kla wel dat geloof aan invloed verloor het die afgelope twee dekades. Tog is dit vir ‘n buitestaander moeilik om sulke verlies raak te sien. Daar is skaars ‘n straatblok sonder ‘n kerk, en katedrale – oud en nuut – is in die stede omtrent orals binne sig. Dit, nadat die kerk ‘n halfeeu se sterk-ateïstiese kommunisme in die 1900s deurleef het. In Georgië, toe kommer ontstaan dat die bevolkingsaanwas nie na wense is nie, het die Ortodokse patriarg aangekondig dat hy persoonlik peetpa sal wees van elke derde en vierde kind wat in ‘n gesin gebore word. Dit het blitsig die gevolg gehad dat heelwat ouerpare hulle kindertal verdubbel het. Nie baie dele van die wêreld waar ‘n kerkleier soveel invloed het nie…

Om binne so ‘n godsdiensryke opset ‘n kongres te hou oor sekulariteite, klink dus vreemd. Werklik min van die bydraes tot die kongres het dan ook gegaan oor afname in godsdienstigheid; eerder is daar tekens van groeiende diversiteit (of, moontlik, groeiende erkenning van die diversiteit) – soos wat blyk uit die titels van ‘n paar van die referate wat hieronder direk uit die kongresprogram oorgeneem word. In hierdie wêrelddeel is dus nie sprake van sekularisasie in dieselfde sin as met byvoorbeeld Wes-Europa se publieke geloof- en kerkloosheid sedert die laat-1700s nie. Juis dit maak hierdie kongres oor hierdie wêrelddeel belangrik: die geskiedenis draai hier op ander skroewe as wat godsdienstigheid goedbekend tans ontwikkel in Europa, Noord- en Suid-Amerika, Australië, die Verre Ooste, die Nabye Ooste en Afrika. Ortodoks Christen-wees is ‘n Christenskap wat vir Calviniste maklik kan lyk na formalisme; tog is hier ‘n diepgang wat moeilik verwoord kan word. Iets daarvan word egter in die ikone vertoon, op maniere wat ‘n buitestaander net op ‘n afstand kan bewonder – miskien op ‘n soortgelyke manier as wanneer jy uit die klanke van ‘n vreemde taal kan agterkom dat iets betekenisvols hier voor jou plaasvind, maar wat nou eintlik aan die gang is, kan jy net nie snap nie.

Die Russiese invloed tydens die era van die kommunisme kan op ‘n paar maniere nog gesien word. Die argitektuur van nuwe kerkgeboue is doelbewus Georgies eerder as Russies, as ‘n eksplisiete identiteitsmerker teenoor Rusland – dit met een amper-voltooide katedraal selfs binne sig van die Russiese grens af. Boustyl as politiek; selfs half skoorsoekerig, soms. Natuurlik hang die Russiese militêre inmenging in die Ukraïene, rofweg ‘n duisend kilometer ver maar ideologies baie nader, soos ‘n donker gedagte in almal se koppe. Toergidse maak diplomatiese mooipraatjies hieroor as ‘n mens probeer uitvis na gevoelens hieroor binne die land. Prakties is Russies naas die eeue-oue Georgiese taal nog in wye omgang. Kongresaanbieders dink byvoorbeeld niks daarvan om op die laaste oomblik ‘n lesing nie meer in Engels nie, maar in Russies aan te bied.

Miskien is dit egter ‘n les. Dit sal nie maklik gaan om dié wêreldstreek te verstaan nie. In ieder geval, nie soos wat ‘n mens die Afrikaanse kultuur van binne af, of Afrika-kulture heeltemal skaflik, of die Britse en Amerikaanse kulture darem redelik geldig, al is dit op ‘n afstand, kan begryp nie. Die andersheid resoneer egter. Daarom is dit iets wat altyd weer aangepak moet word.

Enkele kongresaanbiedings:

Ansgar Jödicke: Contemporary changes in Azerbaijan’s state policy toward religion: Iranian and Turkish religious groups / Последние изменения религиозной политики в Азербайджане. Иранские и турецкие религиозные группы

Maria Sysoeva: Локальный культ Св. Георгия в с. Коста Хетагурова (Карачаево-Черкесия): политика религии в многоэтничной среде / The local cult of St. George, Kosta Khetagurov village in Karachaevo – Cherkessia: the politics of religion in poly-ethnic milieu

Akhmet Yarlykapov: Полиюридизм на Северном Кавказе: итоги и перспективы / Legal pluralism in the North Caucasus

Konrad Siekierski: Armenian Catholics in Armenia and Georgia: a new beginning, or the beginning of the end? / АрмянскиекатоликивГрузии: новоеначалоилиначалоконца?

Frédérique Marx: Новый исламский ландшафт в постсоветском Дагестане: сосуществование и конфронтация религиозных течений / New landscape of post-Soviet Dagestan: coexistence and confrontation of religious movements

Anna Zaytseva: Анализ конфликта в округ смены духовного лидера в дагестанском селе Стальское (2007-2014). /Analysing a conflict over the change of a spiritual leader in the village Stal’skoe (2007-2014)

Ekaterina Kapustina: Овеществленная религиозность и дискуссии вокруг индустрии исламских товаров всовременном Дагестане / Materialized religiosity: a discussion about the industry of Muslim goods in Dagestan

Evia Hohvanesyan: Повседневные сакральные практики армянских беженцев в поселении Мец Масриккак модель социального равновесия / Everyday sacred practices of Armenian refugees in Mets Masrik settlement as a model of social balance

Yulia Antonyan: “Иметь церковь вселе был оглавным желанием моего отца”: социальный контекст “мигрантских” церквей в Армении / “My father wanted to have a church in the village”: Social context of “migrant” churches in Armenia

Alexander Panchenko: Trajectories of conversion: personal experiences of Pentecostal Christianity in post-Soviet Russia and Armenia / Траекторииобращения: личностный опыт пятидесятников в Россиии Армении

Alexandra Takova: Молящаяся мусульманская молодежь как субкультура кабардино-балкарского общества / “Praying youth” as a subculture of Kabardino- Balkar society

Irina Molodikova: Religious and secular actors in the upbringing of young people in the North Caucasus / Религиозные и светские акторы в сфере воспитании молодежи в Северном Кавказе

Rashad Huseynov: The role of religious education in strengthening secular traditions in Azerbaijan /Роль религиозное образования и укреплении светских традиций в Азербайджане

Kristina Kovalskaya: Эволюция академического и экспертного знания о религии и светскости в Дагестане / Evolution of academic and expert knowledge about religion and secularity in Dagestan

Sergey Shtyrkov: «Кому церковь не мать…» : образы национального прошлого в историческом нарративе Владикавказской епархии Русскойправославнойцеркви / “To whom the Church is not mother…” Images of national past in the historical narrative of the Vladikavkaz diocese of the Russian Orthodox Church

Vladimir Bobrovnikov: De-secularization of the post-communist landscape: hybrid networks of Dagestani shrines / Десекуляризация посткоммунистического общества: гибридные сети вокруг дагестанских святилищ

Tamar Charkviani & Ana Chelidze: Дискурс о границах участия Грузинской Православной Церкви вобщественной жизни / Discourse about the limits of the Georgian Church participation in public life

Ketevan Gurchiani: Magical Realism in Post-Soviet Georgia: Fortune-Telling, the Orthodox Church, and Political Life / Магический реализм в постсоветской Грузии: гадание, Православная церковь и политика

Vladimir Kolesov: Лечебный источник и/или «святое» место? Практики секулярно-религиозного гибрида на Северо-Западном Кавказе / A healing source and/or a sacred place? The practices of secular-religious hybridity on the North-West Caucasus

Share this / Deel hierdie: