Uitgegee deur Griffel Media: Kaapstad

Uiteindelik! Goeie – nee, uitstekende Afrikaanse godsdienstige lektuur op die populêre mark. ‘n Welkome druppel in die leë emmer wat poog om te beantwoord aan die behoeftes van denkende, kritiese Afrikaanssprekende gelowiges. Van vroom praatjies en vlak teologie het ons genoeg.    

  ‘Populêr’ impliseer egter nie ‘maklik’ of ‘sussend’ nie. Inteendeel! Spangenberg skryf wel in ‘n gemaklike, leesbare trant, maar elke bladsy getuig van indringende teologies-wetenskaplike navorsing, veral wanneer hy begin om met die Bybel self te werk. En dit is die groot pluspunt: eers maak hy die leser bewus van die ‘bril’ waarmee hy/sy geleer is om die Bybel te lees – daardie dogmatiese bril waarvan die lense vanaf kindsbeen deur kerk en kategese heen geslyp is, en vandag steeds in baie eredienste blink gepoets word. Die fokus van hierdie ‘bril’ is die ‘meesterverhaal van die Westerse Christendom’ wat steun op die Evangelie van die sonde, die kruis en die verlossing. Spangenberg dwing jou om hierdie dogmatiese bril af te haal, en na die Bybel te kyk met die oë van die Bybelwetenskappe.     

  Die Bybel het ‘n lang ontstaans- en ontwikkelingsgeskiedenis, en meer as een outeur waarvan die meeste onbekend is, het daaraan geskryf. Hul wêreldbeeld het heeltemal anders as ons s’n gelyk, en hul uitkyk op die lewe was anders. Spangenberg doen besondere moeite om elke Bybelboek wat hy bespreek, binne sy historiese en sosio-kulturele konteks te plaas. Hy raak vrae aan soos: Wat het aanleiding gegee tot die skryf van hierdie boek/brief? Wanneer is dit geskryf? Vir wie is dit geskryf? ensovoorts. Dit raak toenemend duidelik dat die Bybel nie op een lynregte horisontale vlak gelees kan word nie, maar dat daar verskillende, komplekse en selfs weersprekende vlakke bestaan. En wanneer die insigte van die Bybelwetenskappe aan die orde kom, sien jy dat Genesis 3 nie oor die ‘sondeval’ gaan nie, dat Jesus nie in Jesaja en Daniël voorspel word nie, en dat die skrywers van die Nuwe Testament elkeen eintlik ‘n verskillende Jesus aan ons voorhou! Spangenberg skryf dus nie oor die sogenaamde ‘historiese Jesus’ nie, maar oor die ‘vertelde’ Jesus in die Nuwe Testament.

  Watter Jesus – gestroop van dogma – word aan ons voorgestel? Jesus was ‘n Jood wat die Joodse godsdiens beoefen het, en wat die Joodse gebruike van sy tyd nagevolg het. In die tradisie van die Ou Testament was hy ‘n profeet en wysheidsleraar wat sy lewenswyse verduidelik het en sy wysheid aan mense meegedeel het. Die evangelie wat Jesus verkondig het, was die ‘koninkryk van God’, nie toekomstig en bonatuurlik nie, maar as konkrete kritiek teen die Romeinse Ryk van sy tyd.          

  Die Christelike tradisies wat rondom Jesus ontwikkel het, het in die eerste paar eeue na sy dood beslag gekry. Hy is toenemend in die Westerse wêreld ingetrek, en ‘n hele aantal dogmatiese uitsprake is gemaak oor sy aard, sy wese en sy werk. Dit geld vir konsepte soos die ‘Drie-eenheid’, die ‘Twee-natureleer’, ensovoorts, konsepte wat niemand regtig verstaan nie, en toenemend minder sin maak. Spangenberg wil Jesus van hierdie dogmas bevry, Hom terugplaas in die Joodse wêreld waarvandaan Hy kom, en ons ook help om daardie Jesus en sy wêreld beter te verstaan.

  Die omslag is kunstig gedoen. Iemand staan en tuur oor die water. Dit is nie duidelik of hy op die oewer van ‘n see of ‘n meer staan, en of hy op die water self is nie. Hy staan met uitgestrekte arms – die figuur het dus die vorm van ‘n kruis, maar dit is ‘n mens. 

  Die belangrikste bydrae van hierdie boek is dat dit die uiters belangrike insigte van die Bybelwetenskappe op ‘n bevatlike wyse vir enigeen toeganklik maak. Selfs diegene wat geen teologiese agtergrond het nie, sal dit kan verstaan. Alle predikante van die NG Kerk en die NHKA word tydens hul teologiese opleiding aan die Bybelwetenskappe van die Ou en Nuwe Testament blootgestel. Maar dikwels hoor jy studente sê: ‘Ons kan dit nie in gemeentes verkondig nie, ons gaan lidmate skok/verloor.’ Ongelukkig verloor die kerke juis hul denkende en kritiese lidmate, lidmate vir wie die sonde-kruis-verlossing-teologie meer vrae as antwoorde ontlok, dié lidmate wat werklik die moeite doen om die Bybel te lees. Sakkie Spangenberg se Jesus van Nasaret is ‘n uitstekende aanknopingspunt tussen die dominee met sy/haar goeie verantwoordelike teologie, en die ingeligte soekende lidmate van die gemeente.

Share this / Deel hierdie: